Uszkodzenie skóry związane z inkontynencją

W programie studiów pielęgniarskich temat odleżyn jest szeroko przedstawiany, wręcz można zaryzykować stwierdzenie, że do znudzenia. Często jednak próżno szukać informacji o zagadnieniu znanym powszechnie za granicą, a u nas nazbyt często włączanym do tematu odleżyn i ich profilaktyki. Mowa o IAD.

Temat IAD został przedstawiony w projekcie: „Rozpoznawania luk w badaniach naukowych w celu zachowania dobrych praktyk„.

Źródłem wiedzy o IAD w kompilacyjnym, najnowszym wydaniu jest publikacja dostępna w Internecie: „Beeckman D. i wsp., Proceedings of the Global IAD Expert Panel. Incontinence associated dermiatitis: moving prevention forward. Wounds International 2015„.

Definicja

Uszkodzenia skóry związane z nietrzymaniem moczu i/lub kału (IAD – Incontinence-associated dermatitis) są uszkodzeniami związanymi z kontaktem skóry z moczem lub kałem. Wywołują istotny dyskomfort dla oraz zazwyczaj są trudne i drogie w leczeniu, niezwykle rozłożone w czasie.

IAD jest typem zapalenia skóry z podrażnieniem spotykanym u pacjentów z nietrzymaniem moczu i/lub kału (inkontynencją). Należy do szerszej grupy chorób zwanych MASD (związanymi z nadmierną wilgotnością).

Patofizjologia

Główna bariera ochronna skóry mieści się w zewnętrznej, rogowej warstwie naskórka (składa się z komórek zwanych korneocytami). Korneocyty zawierają różna białka, cukry i dodatkowe substancje, które razem tworzą naturalny czynnik nawilżający (NMF). Dzięki temu cała struktura powinna być nawodniona w celu skutecznej i elastycznej bariery.

Zdrowa skóra ma odczyn kwaśny z pH wynoszącym od 4 do 6 (dzięki temu zachowana jest bariera, która pomaga w regulowaniu bytowania bakterii żyjących na skórze). Kwaśne pH pozwala także zapewnić optymalną spójność rogową warstwy skóry i spełnia funkcję bariery.

Uszkodzenie skóry związane z inkontynencją zaburzają normalną funkcję bariery skóry, co przyczynia się do rozwoju stanu zapalnego. Najważniejsze mechanizmy, które wpływają na ten proces to zbytnie nawodnienie skóry i wzrost pH.

Z powodu inkontynencji woda z moczu/kału wchłaniana jest i zatrzymywana w korneocytach. Zbyt duże nawodnienie wikła obrzęk, przerwanie rogowej struktury warstwy skóry i prowadzi co widocznych zmian skórnych. Naskórek jest bardziej podatny na siły tarcia otoczenia przez co łatwiej o uszkodzenie.

Skóra staje się bardziej alkaliczna, ponieważ bakterie skóry przekształcają mocznik (produkt moczu) w amoniak, który ma odczyn zasadowy. Wzrost pH skóry może wywołać rozwój mikroorganizmw i zwiększyć ryzyko zakażenia skóry.

Objawy

Objawy zależą od wielu parametrów i w ich kontekście też należy różnicować IAD z odleżynami.

Historia: nietrzymanie moczu i/lub kału
Objawy: ból, pieczenie, swędzenie, mrowienie
Miejsce: krocze, okolice genitaliów, pośladków, fałdu pośladkowego, części ud, dolne części pleców, może sięgać kości ogonowej
Kształt: miejsce objęte stanem chorobowym jest rozległe z trudnymi do określenia brzegami (może występować w formie plam)
Wygląd: nienaruszona skóra z rumieniem (zmiana koloru przy nacisku lub nie), z powierzchniową, częściową utratą głębokości skóry lub bez
Inne: może istnieć wtórna infekcja skóry, np. grzybicza

IAD, a odleżyny

Inkontynencja jest dobrze poznanym czynnikiem ryzyka powstawania odleżyn. Do niedawna nie badano związku między uszkodzeniami skóry związanymi z nietrzymaniem moczu i/lub kału a odleżynami. Dodatkowo inkontynencja jest czynnikiem ryzyka powstawania odleżyn, lecz te uszkodzenia mogą pojawiać się bez innych czynników ryzyka związanych z odleżynami i na odwrót.

Znane są narzędzia oceny ryzyka uszkodzeń związanych z inkontynencją, ale nie są powszechnie stosowane w praktyce klinicznej. Z powodu różnic w patogenezie skale oceny ryzyka powstania odleżyn (Norton, Braden, Waterlow) mogą nie być odpowiednie do oceny IAD.

Leczenie

Nie sposób przedstawić w krótki i spójny sposób strategii leczenia IAD, więc odsyłam do oryginalnego zbioru zaleceń. Najważniejszą kwestią jest prowadzenie leczenia taktyką: higiena-ochrona-odbudowa.

Istotną kwestią jest to, że personel pielęgniarski powinien umieć rozpoznać IAD i wprowadzać leczenie zgodnie z przeznaczeniem środków, które ma do dyspozycji. Szczególnie, że leczenie nie jest tożsame z leczeniem odleżyn.

Advertisements

3 thoughts on “Uszkodzenie skóry związane z inkontynencją

  1. Moja babcia (niechodząca) z nietrzymaniem moczu w stopniu ciężkim używa pieluchomajtek Tena Slip – nigdy nie zrobiły jej się żadne rany, ani odleżyny. Nie dość, że są bardzo chłonne, to jeszcze bardzo delikatne. Naprawdę polecam

    Lubię

    1. Tu muszę się z Tobą zgodzić – nasza babcia też przez dłuższy czas leżała i zakładaliśmy jej tena slip – zero odparzeń a przy okazji dobrze tłumiły nieprzyjemny zapach – bo nie ma co ukrywać to też jest spory kłopot

      Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s