Entonox w ratownictwie

Niedostępny dla ratowników w Polsce, powszechnie używany na Zachodzie, a w szczególności w Wielkiej Brytanii. Warto się przyjrzeć tej substancji, gdyż jest ciekawym rozwiązaniem analgezji przedszpitalnej.

Czym jest Entonox?

To gaz medyczny, który składa się z tlenu i podtlenku azotu w proporcjach 1:1 (50% O2 i 50% N2O). Wykazuje umiarkowane właściwości przeciwbólowe przy nikłych działaniach niepożądanych. Jest słabym anestetykiem działającym sedatywnie, anksjolitycznie. Analgezja jest porównywalna do działania 10 mg morfiny (im.). Pozostaje stabilny w temperaturze -6 st. C.

Jak działa?

Podawany w inhalacji szybko wchłania się do naczyń płucnych nie wiążąc się z hemoglobiną, ani innymi tkankami organizmu. Za działanie analgetyczne odpowiada podtlenek azotu. Nie wywołuje wielu objawów niepożądanych, a także żadne badania nie wykazały interakcji z innymi lekami. N2O jednak inaktywuje witaminę B12.

Dokładne mechanizmy działania Entonoxu cały czas są dyskutowane. Uważa się, że łączy się on z receptorami endogennych opoiodów i działa w mózgu i rdzeniu kręgowym tam, gdzie obecne są komórki wrażliwe na morfinę. Może działać na OUN wywołując senność i sen.

Z powodu małej rozpuszczalności we krwi działanie szybko rozpoczyna się i szybko ustaje po zaprzestaniu podawania.

Wskazania

  • ból o umiarkowanym nasileniu (eliminacja bólu o dużym nasileniu nie jest zazwyczaj możliwa za pomocą samego Entonoxu – potrzeba łączyć z innymi analgetykami: NLPZ, metamizol, paracetamol, opioidy)
  • bóle porodowe

Zalety stosowania

  • Szybki efekt terapeutyczny, minimalne objawy niepożądane
  • Znikome działanie depresyjne na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy (brak znaczącego wpływu w praktyce klinicznej pomimo udowodnionego działania inotropowego ujemnego i stymulacji współczulnej)
  • Krótki t 1/2 (działanie szybko ustaje po zatrzymaniu inhalacji)
  • Zawartość tlenu (50%), co zapobiega hipoksji
  • W przeciwieństwie do innych anestetyków wziewnych (np. desfluran, sewofluran) wykazuje działanie analgetyczne

Przeciwwskazania (wg Joint Royal Colleges Ambulance Liaison Committee)

  • poważne urazy głowy z zaburzeniami świadomości (zwiększa przepływ mózgowy i ICP)
  • zaburzenia psychiczne
  • ostrożność przy urazach klp piersiowej (szczególnie odma opłucnowa)

Z kolei zalecenia BOC podają jako przeciwwskazania:

  • powietrze, w którejś z przestrzeni organizmu
  • odma opłucnowa
  • zator powietrzny
  • rozstrzeń żołądka
  • zatrucia
  • urazy twarzoczaszki (możliwość dostania się do zatok, trudność w podawaniu)

Nie ma publikacji, które wskazują na toksyczne działanie N2O na płód ludzki – dlatego nie ma przeciwwskazań bezwzględnych przeciwwskazań w ciągu pierwszych 16 tygodniu ciąży.

Może zwiększać ciśnienie w mankiecie rurki intubacyjnej (w mechanizmie podobnym do przeciwwskazań – przenikania do jam ciała).

Jak wykonać inhalację Entonoxu?

Podawany jest za pomocą maski twarzowej (również przez samego pacjenta) lub ustnika połączonego przez zastawkę z butlą zawierającą tę mieszaninę. Gaz inhalowany jest z butli pod wpływem ujemnego ciśnienia w czasie wdechu pacjenta. W momencie rozszczelnienia układu wypływ gazu ustaje.

Pacjent powinien oddychać głęboko przez pierwsze dwie minuty inhalacji, aby rozwinęło się działanie przeciwbólowe.

Ryzyko przedawkowania jest niewielkie, dlatego, że efekt analgetyczny występuje już przy stężeniu N2O=25%. W przypadku przedawkowania pojawia się głębokie znieczulenie, które również przerywa ciągłość układu i zatrzymanie inhalacji leku. Nie jest możliwe osiągnięcie stanu znieczulenia ogólnego.

Działania niepożądane

Nadmierna inhalacja prowadzi do utraty przytomności (najpierw splątanie, nudności, zawroty głowy). W tej sytuacji należy jak najszybciej zapewnić odpowiednią tlenoterapię.

Entonox w polskim ratownictwie?

Dlaczego warto zastanowić się nad wprowadzeniem Entonoxu do ZRM w Polsce?

  • Prostota użycia
  • Lek może być podawany od razu po wyjęciu butli z karetki
  • Niepotrzebne jest uzyskiwanie dostępu naczyniowego w początkowej fazie działania (a efekt analgetyczny zostanie osiągnięty) – szczególnie u pacjentów pediatrycznych!
  • Synergistyczne działanie z opioidami (np. morfiną), co pozwala na zredukowanie dawek leków, a tym samym minimalizuje działania niepożądane
  • Bezpieczny i łatwy do zaaplikowania u dzieci
  • W ZRM „S” może być wprowadzony od zaraz (nie trzeba zmieniać ustawy)
Reklamy

2 thoughts on “Entonox w ratownictwie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s