Metamizol – kontrowersyjny, ale zalecany

Metamizol, znany każdemu pod nazwą Pyralgin wydawałoby się ginie obecnie pośród innych analgetyków. Niegdyś bardzo popularny, nie tylko w lecznictwie zamkniętym, ale także pośród leków bez recepty. Dziś w dobie innych, bardziej „bezpiecznych” leków stracił na znaczeniu, również w ratownictwie medycznym. A jednak nie!

Po pierwsze ratownicy medyczni od 2016 roku mogą stosować ten lek w analgezji przedszpitalnej. Po drugie metamizol nadal pozostaje jako bardzo przydatny lek w leczeniu bólu, szczególnie w okresie pooperacyjnym. Aktualne wytyczne więcej uwagi poświęcają temu lekowi niż innym, z uwagi na szereg rozbieżności i kontrowersji, które spowodowały ograniczenie czy wręcz zaprzestanie stosowania w niektórych regionach świata.

W Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i w krajach skandynawskich lek zostały wycofany z użycia, a we wszystkich krajach europejskich, oprócz Hiszpanii, jest on dostępny wyłącznie na receptę. Pogląd ten jednak w ostatnich latach ulega ponownej modyfikacji, a potwierdzeniem jest wprowadzanie go do zaleceń w terapii bólu w niektórych krajach skandynawskich. Aktualne badania wskazują na jego dużą skuteczność w przypadku bólu ostrego, przy korzystnym profilu działań niepożądanych w porównaniu z NLPZ.

Ma chyba tyle samo przeciwników, co zwolenników. Myślę, że warto zatem przyjrzeć się tej substancji.

Metamizol

Metamizol, po raz pierwszy klinicznie użyty w roku 1922, jest stosowany m.i.n. w leczeniu bólu pooperacyjnego, zarówno jako lek podstawowy jak i adjuwant, co pozwala na zmniejszenie dawek równocześnie stosowanych opioidów

Działanie przeciwbólowe metamizolu w leczeniu bólu o umiarkowanym nasileniu odpowiada mniej więcej 100 mg petydyny, natomiast skuteczność w silnych bólach jest niewielka, nawet w dużych dawkach. Metamizol wykazuje działanie analgetyczne, przeciwgorączkowe i spazmolityczne (np. w bólach kolkowych). W porównaniu z ASA nie działa przeciwkrzepliwie.

Farmakokinetyka

Czas półtrwania wynosi 2-4 godzin, szczyt działania następuje po 20-30 minutach, a rozkład całkowity następuje w wątrobie.

Wskazania
  • bóle trzewne (zabiegi w obrębie jamy brzusznej, operacje urologiczne)
  • konieczność szybkiej analgezji
  • bolesne bóle kolkowe dróg żółciowych i moczowych
  • konieczność ograniczenia dawki opioidów
  • alternatywne zastosowanie dla NLPZ (szczególnie gorączka, gdy zastosowanie innych leków jest niewskazane lub nieskuteczne)
Przeciwwskazania
  • nadwrażliwość na metamizol i NLPZ
  • niewydolność nerek i wątroby
  • alergie
  • granulocytopenia i leukopenia
  • porfiria
  • dzieci do 1 r.ż. i kobiety w ciąży
Wady i działania niepożądane
  • reakcja anafilaktyczna (bardzo małe ryzyko)
  • brak działania przeciwzapalnego
  • może wywołać astmę u osób nadwrażliwych (u pacjentów z zespołem astmy apirynowej nietolerancja metamizolu objawia się właśnie napadami astmatycznymi)
  • niebezpieczeństwo hipotensji w przypadku hipowolemii i przy szybkim wstrzyknięciu

Niezależnie od powyższych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na niewydolność krążeniowo-oddechową mogącą wystąpić po podaniu dożylnym (niewynikającą z alergii). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z SBP <100 mmHg i niewydolnym sercem.

Działania niepożądane mogą wystąpić zarówno w trakcie podania leku, jak i po iniekcji. Siejące postrach „uczulenia na metamizol” w gruncie rzeczy są bardzo rzadkie, a opisywane nagłe spadki ciśnienia krwi są jednak najprawdopodobniej często związane z szybkim podaniem dożylnym, zwłaszcza w pierwszej godzinie po podaniu.

Bardzo rzadko (1:1000000) może wystąpić ciężka agranulocytoza (śmiertelność 9%). Wskazania do zastosowania metamizolu powinny być ustalane z dużą ostrożnością, a lek nie powinien być stosowany długotrwale.

Pyralgin

Metamizol w Polsce występuje jako roztwór do wstrzykiwań Pyralgin 0,5 g/ml w dwóch dawkach. Ampułka 1g/2ml i 2,5g/5ml.

Dawkowanie
  • Pacjenci w wieku powyżej 15 lat (powyżej mc. 53 kg) – jednorazowa dawka 0,5-1g iv. lub im. Teoretycznie można zastosować jednorazową dawkę 2,5g, jednak należy zachować szczególną ostrożność w związku ze wspomnianą możliwości nagłej hipotensji. Jednorazowa dawka może zostać powtórzona co 6-8 godzin (maksymalna dawka dobowa 5 g).
  • Dzieci – jedynym wskazaniem jest ciężka, zagrażająca życiu gorączka, kiedy inne leki nie są skuteczne lub przeciwwskazane.
Przygotowanie roztworu i zmniejszenie ryzyka wystąpienia anafilaksji
  • roztwór przed podaniem powinien być ogrzany do temperatury ciała pacjenta
  • iniekcja dożylna powinna być bardzo wolna (0,5g na 1 minutę)
  • lek powinien być rozcieńczony w stężeniu 1:10! (ampułka 2ml w 20ml, ampułka 5ml w 50 ml)
  • roztworem do rozcieńczenia może być 0,9% NaCl, 5% glukoza lub Ringer
  • po rozcieńczeniu możliwa jest zmiana barwy leku w kierunku koloru żółtego – nie zmienia to właściwości leku!
  • nie należy łączyć metamizolu z innymi lekami w tej samej strzykawce

Zachęcam do zapoznania się z „Zaleceniami postępowania w bólu pooperacyjnym – 2014” (Anestezjologia Intensywna Terapia 2014, tom 46, numer 4, 235–260) dostępnym na stronie Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Anestezjologicznych i Intensywnej Opieki.

Więcej o leczeniu przeciwbólowym można przeczytać w artykule: Analgezja w ZRM „P”.

Reklamy

2 thoughts on “Metamizol – kontrowersyjny, ale zalecany

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s