Hipoglikemia – przedszpitalne postępowanie ZRM „P”

Jednym z powikłań cukrzycy, szczególnie nieprawidłowo leczonej może być hipoglikemia, która jest poważnym stanem zagrożenia życia. Może rozwinąć się w ciągu kilku minut. Jest szczególnie podstępna, gdyż może wystąpić bez innych objawów przepowiadających.

Jak to działa?

W organizmie człowieka większość narządów może pozyskać energię z innych źródeł niż glukoza, ale wyjątkiem jest mózg, który potrzebuje tej energii bardzo szybko, nie dysponując rezerwami. Jedynie glukoza może zapewnić odpowiednie zaopatrzenie OUN. W momencie spadku stężenia glukozy we krwi może dojść do poważnych zaburzeń funkcjonowania kory mózgowej.

W warunkach prawidłowych stężenie glukozy w osoczu krwi wynosi 60-99 mg/dl. Wartość poniżej 61 mg/dl to hipoglikemia (niektóre publikacje mówią o progu 70 mg/dl), która uruchamia w organizmie mechanizmy hormonalne, które powodują poprzez nasilenie glikogenolizy i glukoneogenezy wyrzut glukozy do krążenia, aby zapewnić odpowiednie zaopatrzenie OUN.

Stopniowy spadek glukozy
  • glikemia 64-68 mg/dl – nasilenie sekrecji glukagonu i amin katecholowych
  • glikemia <57 mg/dl – nasilenie objawów z układu sympatycznego
  • glikemia < 54 mg/dl – neuroglikopenia – zaburzenia funkcji psychomotorycznych (zawroty i bóle głowy, nudności, osłabienie, niepokój, bladość powłok skórnych, wzrost BP i HR, uczucie głodu)
  • glikemia około 35 mg/dl – zaburzenia mowy, widzenia, myślenia, koordynacji ruchów, drgawki, splątanie, senność, utrata przytomności

Dalszy spadek wartości glikemii:

  • 35-25 mg/dl – głęboki sen, osłabienie odruchów ścięgnistych (zachowane bodźce bólowe)
  • 25-10 mg/dl – śpiączka, brak reakcji na ból
  • <10 mg/dl – zatrzymanie oddechu, zgon

U niektórych chorych wytwarza się tolerancja na hipoglikemię – brak wyczuwania objawów zwiastunowych – pierwszym objawem może być nagła neuroglikopenia z utratą przytomności!

Kiedy podejrzewać?

Co prawda leczenie wdrażamy po zbadaniu parametrów życiowych, jednakże niektóre schorzenia i leki mogą nasuwać nam podejrzenie przyczyny utraty przytomności. Należy pamiętać, że:

  • przyczynami hipoglikemii u pacjentów bez cukrzycy są: niska podaż węglowodanów w diecie, zaburzenia wchłaniania glukozy w przewodzie pokarmowym, np. w chorobach wątroby, mocznicy, chorobie nowotworowej, zespołach upośledzonego wchłaniania, długotrwałych stanach gorączkowych
  • istotne znaczenie ma spożywanie alkoholu
  • ryzyko wystąpienia hipoglikemii u osób, które są leczone doustnymi lekami hipoglikemizującymi jest mniejsze niż w leczeniu insuliną
  • hipoglikemia jest niebezpieczna szczególnie u osób starszych (niewydolne mechanizmy kompensacyjne)

W przypadku wystąpienia epizodu hipoglikemii u osoby nieleczonej z powodu cukrzycy ma ona wskazania do podjęcia diagnostyki w szpitalu.

Postępowanie przedszpitalne ZRM „P”

  • postępujemy wg schematu
  • skupiamy się na punkcie „D” badania ratowniczego – pomiar glikemii za pomocą glukometru
Chory przytomny
  • należy podać glukozę doustnie (najpierw węglowodany proste: tabletki z glukozą, żel, lub po prostu słodki napój, później węglowodany złożone w celu zabezpieczenia chorego: np. pieczywo)
Chory nieprzytomny
  • zabezpieczenie drożności dróg oddechowych
  • założenie wkłucia dożylnego
  • podanie glukozy 20% iv., ew. glukagon im.
  • monitorowanie stanu pacjenta (co 15 minut), szczególnie ważny jest pomiar po odzyskaniu przytomności przez pacjenta
  • transport do szpitala lub pozostawienie na miejscu, jeśli pacjent nie wyraża zgody

Farmakoterapia

Glukoza

Stosujemy 20% roztwór glukozy, czyli substancję zawierającą 200mg glukozy w 1 ml. Zazwyczaj dysponujemy glukozą w ampułkach po 10 ml albo w butelce po 250 i 500 ml.

Dawkowanie glukozy do 0,2 g/kg m.c. Dla przykładu, jeśli pacjent waży 80 kg to jego zapotrzebowanie wynosi 16 g 20% glukozy. Jedna ampułka zawiera 2 g glukozy (200mg/ml, amp. po 10 ml), a więc teoretycznie pacjent potrzebuje 8 ampułek.

W zależności od stopnia hipoglikemii zazwyczaj dawkowanie zamyka się w 2-8 ampułek. Używając glukozy w gotowej butli – po prostu nabieramy kolejne strzykawki. Aby później dojść do ładu najlepiej liczyć strzykawki wypełniane glukozą.

Glukagon

W przypadku problemu z uzyskaniem linii obwodowej należy podać domięśniowo 1mg glukagonu, który zazwyczaj występuje w postaci gotowego zestawu ze strzykawką. Po 10 minutach, jeśli pacjent nie prezentuje poprawy należy powtórzyć dawkę.

Nie należy podawać osobom z cukrzycą typu 2, chorym leczonym doustnymi lekami hipoglikemizującymi oraz chorym po spożyciu alkoholu).

Przewlekła hipoglikemia

Powtarzające się hipoglikemie powodują ogniskowe uszkodzenia OUN. Może to być powodem powstania encefalopatii pohipoglikemicznej, która spowodowana jest zmianami organicznymi i zaburzeniami psychoorganicznymi. Mogą być przyczyną zaburzeń poznawczych.

Hipoglikemia może powodować drgawki! Należy pamiętać o sprawdzeniu poziomu glikemii u pacjentów z drgawkami.

Reklamy

One thought on “Hipoglikemia – przedszpitalne postępowanie ZRM „P”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s