Zatrucie paracetamolem

W czasach powszechnego dostępu do leków bez recepty zdarza się, że substancje działające kojąco w dawkach terapeutycznych – jak każdy wyrób medyczny – w dawce wielokrotnie przekraczającej normę bywają śmiertelne. Nie inaczej jest z popularnym paracetamolem (Paracetamol, APAP, Panadol).

Acetaminofen, znany każdemu lek z grupy nieopioidowych leków przeciwbólowych wykazujący działanie analgetyczne i przeciwgorączkowe z pozoru łatwo przedawkować, a niebezpieczny jest szczególnie wtedy, gdy duże dawki są zamierzone, np. w próbach samobójczych.

Przypadek

Wyobraźmy sobie młodą kobietę, która zostaje przywieziona przez rodzinę na SOR z powodu zaburzeń świadomości i przyjęcia dużej liczby „tabletek”. Można oczywiście zrobić przełożenie na wezwanie ZRM, np. do zaburzeń świadomości, nieprzytomnej kobiety, zatrucia, etc. i działanie ZRM na miejscu zdarzenia.

Pierwsze postępowanie?

  1. Ogólne wrażenie (w szczególności): obfite pocenie się albo zahamowanie pocenia, bladość, zaczerwienienie skóry, siniaki, ślinotok, wysuszenie błon śluzowych, ślady wstrzyknięć.
  2. Kontrola drożności dróg oddechowych, oddechu i krążenia (ABCDE).
    Szczególnie ważne jest ocenienie SpO2 i pomiar glikemii!
  3. Ocena stanu psychicznego – z góry warto założyć w takich sytuacjach, że pacjentka działa na własną szkodę i stosować zasadę ograniczonego zaufania. Ważny zatem jest uważny wywiad!
  4. Założenie obwodowego dostępu naczyniowego.
  5. Podłączenie kardiomonitora.
  6. Podanie węgla aktywowanego w celu dekontaminacji jelit (1 g/kg. m.c.). Prowokowanie wymiotów niepotrzebnie opóźnia podanie węgla, a zazwyczaj jest nieskuteczne z powodu bardzo szybkiego wchłaniania się paracetamolu z żołądka i jelit.
  7. Dalsze postępowanie wg wskazań, danych i objawów klinicznych.

Co dalej?

Przydałoby się ustalić (od świadków zdarzenia lub z ew. obserwacji miejsca zdarzenia) jaka ilość trucizny – w tym przypadku już nie leku – została przez pacjentkę przyjęta.

Maksymalna dawka terapeutyczna wynosi 4 g/dobę u osoby dorosłej i 90 mg/kg m.c./dobę u pacjentów pediatrycznych. Dawka toksyczna wynosi 150 mg/kg m.c. lub około 7-8 g u dorosłych przyjętej na raz.

Ze względu na działanie leku, niektórzy pacjenci są bardziej podatni na toksyczne działanie paracetamolu:

  • alkoholicy
  • osoby niedożywione
  • chorzy na AIDS
  • anorektycy

Następnie warto dowiedzieć się, kiedy nastąpiło spożycie trucizny. Jest to ważne dla ew. dalszego leczenia N-acetylocysteiną, która jest w tym przypadku odtrutką. Istotną informacją jest także, czy przyjęcie toksyny było jednorazowe, czy odbywało się regularnie od określonego czasu.

Na pewno ważne jest także to, czy pacjentka przyjęła oprócz paracetamolu inne leki lub substancje psychoaktywne (alkohol, narkotyki). Sposobem na uzyskanie tej informacji bezpośrednio na miejscu zdarzenia jest np. policzenie tabletek, które pozostały w opakowaniu. Oczywiście nie jest to w pełni wiarygodna informacja, ale pozwala na orientacyjne założenie.

Objawy

Niestety nie ma patognomicznych objawów zatrucia paracetamolem. Mogą to być objawy nieswoiste albo ogólne objawy zatrucia:

  • lekkie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego
  • nudności, wymioty, brak łaknienia, obniżony nastrój

Plan postępowania szpitalnego

Po przejściu przez etapy wyżej opisane i wykonaniu diagnostyki laboratoryjnej plan postępowania szpitalnego powinien obejmować:

  1. Dalsza dekontaminacja jelit
  2. Podanie N-acetylocysteiny

Obecnie nie ma dowodów na to, że podawanie N-acetylocysteiny po przyjęciu węgla aktywowanego zmniejsza jej skuteczność działania. Jednocześnie nie ma potrzeby podawania pacjentowi nadmiernych dawek tego leku.

Co z pacjentką?

Pacjenci, którzy wymagali podania N-acetylocysteiny powinni przebywać w szpitalu do zakończenia leczenia. Chorzy, którzy nie mieli wcześniej obciążeń związanych z wątrobą powinni przebywać na obserwacji przynajmniej 4-6 h. Daje to też czas na wykluczenie przyjęcia innych szkodliwych substancji. Oczywiście bez konsultacji z psychiatrą się nie obędzie.

Powyższy przykład pokazuje, że w takim nagłym stanie, niestety jedynym ratunkiem dla pacjentki jest szybki transport do szpitala. W drodze jednak istotne jest odpowiednie zabezpieczenie i zaopatrzenie podstawowych funkcji życiowych.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s